وجه تسمیه آستمال

روستای از توابع بخش خاروانا شهرستان ورزقان در استان آذربایجان شرقی است.اکثر اهالی این روستا به تبریز مهاجرت کردند و طبق سرشماری سال 1385 این روستا در حدود 400 نفر جمعیت دارد.در زبان فارسی آنرا بصورت"آستمال"می نویسند.
از نظر ائتنیکی تورک و به زبان تورکی آذربایجانی حرف می زنند.تمامی اسامی جغرافیایی این روستا به زبان تورکی بوده و این روستا دارای فرهنگ فولکوریک قوی دارد.سینه مردان و زنان پیر این محل کتابهای نانوشته از فرهنگ فولکوریک آذربایجان است.
ائتومولوژی آستامال:
در بیان وجه تسمیه این روستا حرف و حدیث زیاد است ولی آنچه پایه علمی دارد نظرات ذیل است.
1-آستامال از دو واژه "آست" + "تامال" تشکیل شده است در ترکی اگر در واژه مرکب دو حرف بی صدا پشت سر هم بیایند یکی اسقاط می شود."آست"در "دیوان الغات الترک" محمود کاشغری به معنای "راه باریک و گذر" است و "تمل"که به علت رعایت قانون هماهنگی صوتی در تورکی آذربایجانی با کلمه "آست" تبدیل به "تامال" می گردد در فرهنگ سنگلاخ نوشته محمدمهدی بن محمدنصیراسترآبادی به معنای "اصلی" و "اساس" است،بر اساس این فکر یعنی "راه اصلی "
2-آستامال از دو واژه "آستا"+"ماحال" تشکیل شده است."آست" در تورکی به معنای "سفلی" است که امروزه به صورت"آلت" تلفظ می شود و ماحال یک تئرمن تقسیم جغرافیایی در قرون وسطا در آذربایجان بوده و هنوز هم به کار میرود مثلا" گونئی ماحالی" بر اساس این فکر آستامال به معنای "ماحال سفلی " است.
3-آستامال از دو واژه "آس"+"تمل" تشکیل شده است.وبه علت قانون هماهنگی صوتی در زبان تورکی آذربایجانی "تمل" به "تامال "تبدیل شده است."آس" نام قومی تورک زبان بوده در هزاره چهارم قبل از میلاد که در دولت اتحاد طوایفی "قوتتی"شرکت داشته است.طبق سنگ نبشته های "گول تکین"و "اورحون" آس به معنای نام یک ائتنیک حتی تا قرن هفتم میلادی نیز وجود داشته است.(رجوع شود به سنگ نبشته های اورحون نوشته محرم ارگین). م. آراز اوغلو در کتاب"مختصر آذربایجان تاریخی"در ارتباط با دولت اتحاد طوایفی قوتتی به صورت صریح نوشته است.علاوه بر آن مقالات مربوط به اولین شیوه های پرودموکراسی نیز در مورد قوتتی ها مطالبی درج شده است.امروزه نیز اولین بخش کلمه "آذربایجان"یعنی "آذ"یاد آور همین قوم است مدانیم که در تورکی حرف "س" به "ذ" تبدیل می شود.و کلمه آذر همانند کلمه های مرکب همچون "خز +ار"،"قج+ار" و "آو+ار" ساخته شده است.و کلمه "تامال "چنانکه در بالا گفتیم به معنای اصل و ریشه است ،با این توضیحات کلمه آستامال یعنی "اصل و منشاء قوم آس"

منبع: محمد آغاکیشی اوغلو

/ 0 نظر / 33 بازدید